Verkeersontwerpen.nl

Voorbeelden, tips en aanbevelingen

Enkelstrooksrotonde – capaciteitsberekening

Deze tool berekent de capaciteit en verkeersafwikkeling van een enkelstrooksrotonde op basis van erkende Nederlandse en Zwitserse rekenmethoden, conform CROW-publicatie 126 Eenheid in rotondes.

Capaciteitsformules De te gebruiken capaciteitsformule is afhankelijk van de fietsafwikkelingsvorm. Bij gemengd verkeer — waarbij fietsers samen met het autoverkeer op de rotonderijbaan rijden — wordt de formule van de Zwitser Bovy toegepast. Deze formule berekent de toeritcapaciteit op basis van het circulerende volume op de ring en het schijnconflict van rechtsafslaand verkeer. De parameters zijn gekalibreerd voor de enkelstrooksrotonde: Ce = (1/γ) × [1500 − (8/9) × (β × I_rotonde + α × I_afrit)], met γ = 1,0, β = 0,9 en een schijnconflictfactor van 0,5.

Bij geen fietsers of fietsers die voorrang verlenen wordt de formule van Van Arem & Traag gehanteerd. Dit is een empirische lineaire formule gebaseerd op metingen aan Nederlandse rotondes: Ce = 1440 − I_rotonde − 0,5 × I_afrit. Beide formules modelleren het schijnconflict expliciet: verkeer dat vlak vóór de toerit rechtsaf de rotonde verlaat en bij wachtende bestuurders twijfel veroorzaakt.

Vrijliggend fietspad in de voorrang Wanneer fietsers op een vrijliggend fietspad voorrang hebben op het oprijdende autoverkeer, wordt de basiscapaciteit (Van Arem & Traag) in twee stappen gereduceerd. Eerst berekent de methode van Siegloch de kans dat de toerit niet geblokkeerd is door overstekende fietsers, gebaseerd op hiaattijdtheorie. Vervolgens berekent Brilon de meerwaarde van de opstelruimte tussen rotonde en fietsoversteek. De eindcapaciteit volgt uit het harmonisch gemiddelde van beide deelcapaciteiten. Deze aanpak is beschreven in bijlage IV van CROW 126.

Voetgangers Een zebrapad bij de toerit geeft voetgangers voorrang op het oprijdende verkeer. Bij 200 of meer voetgangers per uur wordt de toeritcapaciteit gereduceerd via de formule van Marlow & Maycock. Onder de 200 voetgangers per uur is het effect op de capaciteit verwaarloosbaar en wordt geen reductie toegepast, conform de richtlijn in CROW 126.

Voertuigsamenstelling Verkeer wordt ingevoerd in motorvoertuigen per uur en omgerekend naar personenauto-equivalenten (pae/u) op basis van de opgegeven voertuigsamenstelling. De PAE-waarden zijn:

VoertuigcategoriePAE-waarde
Personenwagen1
Vrachtwagen t/m 12 meter1,5
Vrachtwagen > 12 meter2,3
Bus2
Motor0,4
Fiets0,2

Wachttijd en kwaliteitsniveau De gemiddelde wachttijd wordt bij een normale belasting berekend met de empirische formule van Willems, gebaseerd op praktijkmetingen aan Nederlandse rotondes. De formule is uitsluitend geldig zolang de intensiteit meer dan 100 pae/u onder de capaciteit ligt. Bij een verzadigingsgraad van 0,95 of hoger wordt overgeschakeld op de formule van Akcelik & Troutbeck, die beter presteert bij overbelaste situaties. Het kwaliteitsniveau (LOS A t/m D) is afgeleid van de gemiddelde wachttijd per tak.

© 2026 Verkeersontwerpen.nl

Thema door Anders Norén