Pas als je ermee geconfronteerd wordt, merk je hoe erbarmelijk het gesteld is met de toegankelijkheid van de trottoirs in Nederland.
Een hellinkje in het trottoir moet vooral niet te stijl zijn. Bij hoogteverschillen tot maximaal 10 cm is de helling 1:10 ofwel 10%. Hellingen tot 25 cm hoogteverschil zijn maximaal 1:12. Flauwer is beter. De NEN9120_2025 geeft 1:20 als meest wenselijk. Dat betekent dat de lengte van de helling in Nederland meestal minimaal 1,00 meter is.
Daarnaast moet het oppervlak van de helling vlak genoeg zijn om de vaak kleine wieltjes van o.a. rollators niet dubbel te laten klappen. Ook het comfort in de rolstoel is hiervan sterk afhankelijk. Het hoogteverschil tussen verschillende elementen van de helling (bijv. tussen tegels of klinkers onderling, maar ook tussen de goottegel van de rijbaan en de rijbaan zelf) maximaal 1 cm zijn. Minder is beter.
Dan is er nog de berijdbaarheid. Hellingen zijn vervelend om schuin vanaf te rijden met een rolstoel. Het risico op kantelen is dan groot. Je wil dus altijd recht een helling op of af rijden. Daarvoor met ruimte zijn. Houd rekening met een vrije ruimte van 1,50 meter boven- en onderaan een helling. Het is niet ongebruikelijk dat er ook een begeleider bij is die de rotstoel duwt. Ook daar moet ruimte voor zijn. Dit betekent dat er twee modellen zijn om hellinkjes voor de toegankelijkheid vorm te geven.
1. Verlaagde band
Te behoeve van het profiel van vrije ruimte is een trottoir minimaal 1,50 meter breed*. Het verloop in hoogte is zoals hierboven beschreven 1:10 of 1:12. Aan de bovenkant van de helling zit een witte rand om slechtzienden te waarschuwen voor het hoogteverschil. De trottoirband heeft een verloop naar een verlaagde band op het niveau van de rijbaan.
In de onderstaande afbeelding is de helling gecombineerd met blindegeleidetegels. 6 Ribbeltegels om de blinde of slechtziende op te vangen vanaf een natuurlijke gidslijn. 12 Noppentegels als waarschuwingstegels voor de oversteek.
*) een trottoir is volgens de Ontwerpwijzer Voetgangers van CROW minimaal 2,00 breed. Een lichtmast staat minimaal 0,60 cm vanaf de voorkant van de trottoirband om aanrijschade te voorkomen. Ter hoogte van een lichtmast mag het trottoir 90 cm breed zijn. De dwarshelling mag niet meer zijn dan 1:50 ofwel 2%. Als het schuiner is dan is het moeilijk om rechtdoor te gaan met de rolstoel of rollator.
2. Hellingbaan
Een trottoir met een hellingbaan is minimaal 2,40 breed. De hellingbaan heeft een minimale breedte van 1,20. Aan de bovenkant van de hellingbaan is een witte rand aangebracht om slechtzienden te waarschuwen voor de hoogteverschillen in het trottoir. Die is in deze variant nog belangrijker dan in de andere variant dor het plotselinge hoogteverschil bij de helling.
De helling is zoals hierboven beschreven 1:10 of 1:12 in normale situaties. Aan de bovenkant van de helling is het vlak en ten minste 1,50 meter breed om met een rolstoel te kunnen draaien zodat deze recht vooruit de helling af kan rijden.
Download hieronder de pdf of dwg-tekening van beide varianten.
Route en plaats van een oversteek.
Zoals gezegd wil je met een rolstoel of rollator de helling recht afrijden. Daarbij moet de persoon ook nog het overige verkeer in de gaten houden om te zien of het veilig is om over te steken. Het heeft daarom de sterke voorkeur om de oversteek zo kort mogelijk te houden én zo haaks mogelijk op de weg-as.
De breedte van het trottoir bepaald vervolgens of je een verlaagde band toepast óf een hellingbaan met perronbanden.
Tip 1: De NEN 9120 is momenteel gratis beschikbaar via de website van het NEN, omdat de overheid (Ministerie van BZK) wil dat iedereen deze nieuwe standaard zo snel mogelijk gaat toepassen.
Tip 2: PBT Consult heeft een handleiding gemaakt in samenwerking met de Oogvereniging voor het juist vormgeven van geleidelijnen voor mensen met een visuele handicap. Zij delen veel kennis gratis via de website, maar het boekje kopen is zeker aan te raden. Kijk hier voor meer info.
Tip 3: Leicon heeft een prefab-element wat in het trottoir geplaatst kan worden. Kijk hier voor meer info.
Tip 4: CROW heeft een Leidraad Toegankelijkheid uitgegeven. Deze kunt u gratis downloaden na het maken van een account. Klik hier voor meer info.
Tip5: CROW heeft de Leidraad breedte van voetpaden uitgegeven in maart 2026. Deze kunt u gratis downloaden bij CROW. Klik hier voor meer info.
Genoemde bedrijven en instellingen zijn geen sponsor van deze website.